Met een tweetal informatiebijeenkomsten op 26 en 29 januari is een project gericht op de waterkwaliteit in de regio Winterswijk-Oeding van start gegaan. Het is in een aantal opzichten een uniek project. Ten eerste omdat de waterkwaliteit in de beken gelijktijdig in zowel het Duitse als Nederlandse grensgebied van gemeenten Winterswijk en Sudlohn wordt opgepakt. Daarnaast wordt niet alleen gekeken naar het landelijke gebied, maar ook naar lozingen vanuit het stedelijke gebied en vanuit afvalwaterzuiveringen. Het project is opgezet door het Waterschap Rijn en IJssel en de projectleiding voor het landelijke gebied wordt ingevuld door Projecten LTO Noord.

Kern van het project worden een 40-tal agrarische bedrijven, circa 20 in Duitsland en 20 in Nederland. De ondernemers op deze bedrijven worden door een deskundige op het gebied van mineralen (N en P) en waterkwaliteit ondersteund om tot waterkwaliteitsbedrijfsplan te komen. Het gaat daarbij om activiteiten die goed in de huidige bedrijfsvoering zijn in te passen en bijdragen tot een betere benutting van mineralen en meststoffen. Vanuit het project is per bedrijf een budget van gemiddeld € 5.000 euro beschikbaar om de kosten voor de activiteiten voor de 2 jaar dat het project gaat lopen te vergoeden. Daarnaast zal in het project ook de verbetering van de waterkwaliteit gemeten worden om te bepalen welke activiteiten/maatregelen in het gebied van Oost-Winterswijk zinvol en effectief zijn.

Op de beide informatiebijeenkomsten in Winterswijk hebben zich reeds 8 ondernemers aangemeld. In Duitsland is er ook al een groep van ondernemers die met dit project aan de slag wil. Agrariërs of landgoedeigenaren die meedoen met dit project kunnen bovendien jaarlijks deelnemen aan een excursie of een kennisbijeenkomst. Door deze uitwisseling kan in het stroomgebied van de Oost-Winterswijkse beken aan beide zijden van de grens gewerkt worden aan een efficiënter gebruik van mineralen en daarmee een betere waterkwaliteit. Indien u wilt deelnemen aan het project of informatie wilt ontvangen kunt u contact opnemen met rvorage@projectenltonoord.nl

Het landschap staat volop in de belangstelling, zo ook het Nationaal Landschap Winterswijk. Twintig boeren en landgoedeigenaren hebben daar de afgelopen twee jaar proef gedraaid met een beloningsysteem voor groenblauwe diensten dat bij de landbouwpraktijk in het gebied past. Projecten LTO Noord en Wageningen UR hebben hieraan bijgedragen.

Beloningsysteem
Het beloningsysteem richt zich op aspecten die waardevol zijn voor het karakter van het landelijke gebied in Achterhoek-Oost. Zaken die binnen het beloningsysteem vallen, hebben betrekking op landschap, natuur en milieu, cultuurhistorie en educatie en openstelling. Denk hierbij aan: erfbeplanting, boomgroepen, steilranden van essen, groenbemester na maïs, grasklaverweide, geveltekens, boerenzwaluw, karakteristieke rode topgevels en educatieactiviteiten. Ook is er een speciaal ‘ortolanenpakket’ met een op maat gemaakte gewasrotatie die bijdraagt aan het behoud van akkervogels. Het betreft dus activiteiten die goed in de bedrijfsvoering zijn in te passen.

Wethouder Rik Gommers
Gemeente Winterswijk is zich bewust van haar mooie landschap. Zo is ze is de afgelopen jaren nauw betrokken geweest bij initiatieven ter verbetering van het landschap. Wethouder Rik Gommers: “Het zijn de boeren die het landschapsonderhoud hebben weten te combineren met een rendabele bedrijfsvoering. De sector staat echter onder druk omdat ze de vereiste efficiëntieverbetering moet zien te realiseren. Dit zou het einde van het huidige landschap kunnen betekenen. Gelukkig zien ook de hogere overheden het belang van groenblauwe diensten in.” Om zijn woorden kracht bij te zetten, heeft de wethouder voor 2009 al een bijdrage € 30.000,- beschikbaar gesteld voor het landschapsfonds.

Start landschapsfonds
Met deze bijdrage is projectleider Radboud Vorage van Projecten LTO Noord zeer verheugd. “We hebben tijdens de uitvoering van het project veel aandacht besteed aan het opzetten van een fonds. Ook Provincie Gelderland en de Rabobank Achterhoek-Oost hebben aangegeven bereid te zijn bij te dragen. Daarmee kunnen we ook in 2009 boeren voor hun inzet belonen. Immers het landschap is ook een waardevol ‘product’ voor het boerenbedrijf.” De Stichting WCL Winterswijk zal het fonds gaan beheren. Begin 2009 worden er met de betrokken partijen definitieve afspraken gemaakt.

De nog maar recent gestarte samenwerking tussen de diverse tuinbouwclusters in de Betuwe heeft nu al concrete resultaten opgeleverd. Dat kwam duidelijk naar voren tijdens de tweede editie van het Banket in de Bongerd ter gelegenheid van de aanbieding van de brochure ‘Betuwse Bloem, bloeiende schakel in de Nederlandse tuinbouw’. Tussen de fruitbomen van de onderzoekslocatie van Praktijkonderzoek Plant en Omgeving (PPO) Fruit in Randwijk waren ondernemers en bestuurders aanwezig uit de Greenport Betuwse Bloem.

Op een informele manier maakten zo’n 60 deelnemers uit de meest uiteenlopende geledingen kennis met de vele concrete vruchten van samenwerking. In korte presentaties plukten de leden van het kernteam op ludieke wijze verschillende projecten uit de boomgaard en toonden de voortgang ervan aan elkaar. Heel duidelijk kwam daarbij de kracht van de samenwerking tussen de verschillende partijen naar voren.

Harry Keereweer, gedeputeerde Landelijk Gebied van de provincie Gelderland, sprak: “Dit is een duidelijke stimulans van het Betuwse initiatief voor de hele Nederlandse Tuinbouw. Sterk punt van de ingeslagen weg is ook, dat de tuinbouw nu hoog op de agenda’s staat van de provincie en gemeenten in Gelderland.”
Met name de gemeenten Geldermalsen, Buren, Zaltbommel, Maasdriel en Lingewaard spelen sterk in op de ontwikkelingen binnen de sector. In het Rivierengebied in Gelderland werken bijna 14.000 mensen in de tuinbouw. Scholing en werkgelegenheid zijn dan ook belangrijke speerpunten.

Ferry Hollinger, voorzitter van het ondernemersplatform Betuwse Bloem benadrukte vooral de kracht die uitgaat van het leren van elkaar. In enkele jaren is daarin al veel bereikt, op verschillende fronten. Anderen toonden de resultaten vanuit de diverse projecten. Opvallend is de veelzijdigheid in alle projecten. Zo gaat het niet alleen om belangrijke innovaties in de laanboomkwekerij, glastuinbouw, fruitteelt en paddestoelenteelt, maar ook de samenwerking tussen de universiteiten van Wageningen, Twente en Nijmegen op wetenschappelijk en praktisch terrein. Ook verbetering van de infrastructuur speelt een belangrijke rol in de regio; nieuwe containerhavens en combinaties tussen bedrijven op het gebied van transport zijn daarvan sprekende voorbeelden.

Dankzij de samenwerking in de regio en de provincie Gelderland met de Kamer van Koophandel, banken, brancheorganisaties en gemeenten kunnen tuinbouwbedrijven uitgroeien en zich duurzaam ontwikkelen. Een steeds sterker groeiend netwerk van mensen en organisaties uit vele geledingen vormt daarvoor de basis. De constructieve bijeenkomst van vele partijen midden in het tuinbouwgebied én de nabijheid en betrokkenheid van het praktijk- en wetenschappelijk onderzoek belooft een sterkere positie voor de toekomst.

De brochure van Betuwse Bloem is verkrijgbaar bij Bureau Rivierengebied van de provincie Gelderland, tel. 026-359 8030, of is te downloaden van www.betuwsebloem.nl.

In de pers is vaak te horen dat er vele potten subsidies zijn voor plattelandsontwikkeling. Wat ik vaak zie is dat ondernemers in de agrarische sector en projectgroepen direct denken: daar valt wat te halen en niet zo’n klein beetje ook. Dat is ook zo, maar het is niet zo gemakkelijk als we denken. Om een subsidie te verkrijgen, moet je vaak aan allerlei voorwaarden voldoen en aanvraagformulieren invullen of zelfs een bedrijfsplan, businessplan of projectplan indienen.
Toch valt het in veel gevallen ook wel weer mee om subsidie te verkrijgen. Vaak hebben overheden een centraal loket waar u met vragen terecht kunt over subsidies. Voor de ondernemer, die iets met zijn bedrijf wil, is het toch handig om eens even te kijken of er subsidiemogelijkheden zijn en bij wie je kunt aankloppen voor die financiële ondersteuning. In provincie Gelderland is voor de uitvoering van het provinciaal meerjarenprogramma een subsidiekader opgesteld, met name ook voor de individuele agrarische ondernemers. Vanuit vier regiobureaus checkt de provincie met de ondernemer (en projectgroepen) of subsidie mogelijk is en ondersteunt zij in het aanvragen van die subsidie. De contactpersonen landbouw voor provincie Gelderland zijn:
Bureau Veluwe en Vallei (contact Veluwe): Geke Volkers; T 0571 - 26 83 70
Bureau Veluwe en Vallei (contact Vallei): Paulien Keijzer; T 033 - 277 63 90
Bureau Achterhoek en Liemers: René van Eijden; T 0314 - 625 000  
Bureau Rivierengebied: Sandra Veerman; T 026 - 359 8030
Daarnaast zijn er nog regionale of landelijke fondsen die soms een bijdrage leveren aan een initiatief. Voor een overzicht van Fondsen kunt u kijken op www.fondsen.org. Even op de computer zoeken naar het juiste loket bij de overheden en fondsen en u bent alweer een hele stap verder. Dan kan vaak aan de hand van een telefoontje bekeken worden of een activiteit of investering subsidiabel is of niet.
Als Projecten LTO Noord hebben wij ook te maken met deze zoektocht naar subsidies. In de projecten die wij ontwikkelen voor groepen ondernemers en partijen is het soms moeilijk de begroting van het project dekkend te krijgen om tot uitvoer over te kunnen gaan. Vaak lukt het met een deel overheidssubsidie waardoor de beoogde activiteiten gerealiseerd kunnen worden en dus de sector versterkt. Goed dat er subsidies er zijn!

Onlangs is de film van Projecten LTO Noord over het project ‘Umnutzung’ in première gegaan. Deze film laat boeren, (startende) mkb’ers en geïnteresseerden als architecten en beleidsmakers van gemeenten en provincie het belang zien van functieverandering van agrarische bedrijfsbebouwing. Door vrijkomende agrarische bedrijfsgebouwen een nieuwe functie te geven, blijft het platteland levendig.

De film belicht de problematiek van de vrijkomende agrarische bedrijfsgebouwen en laat zien dat hergebruik van agrarische bedrijfsgebouwen interessant is voor zowel boeren als ondernemers.
De film is gepresenteerd tijdens de slotbijeenkomst van het project Umnutzung op 19 juni 2008 in de historische boerderij/tuinderij Mea Vota in Huissen en zal worden ingezet bij presentaties en informatiebijeenkomsten. Daarnaast is de film te zien op verschillende websites waaronder die van het project Umnutzung, www.ruimtebijdeboer.nl.

Praktijk
De film toont beelden van geslaagde praktijkvoorbeelden, maar laat ook beelden van verpaupering zien. Een geslaagd voorbeeld is Erf Bosgunst uit Hengelo (Gld). Ondernemer Sandra Vergunst vertelt over haar keuze voor de functieverandering van agrarisch bedrijf naar groepsaccommodatie. De voorzitter van de Kamer van Koophandel Centraal Gelderland, Gert-Jan Oplaat, legt in de film uit waarom hij projecten als Umnutzung belangrijk vindt.

Umnutzung
Het landelijk gebied verandert; elk jaar bouwt drie procent van de agrarische bedrijven haar activiteiten af of stopt. Voor de provincie Gelderland betekende dit dat in 2007 400 bedrijven hun agrarische functie verloren.
Het Duits-Nederlandse project Umnutzung, dat in de Euregio Rijn-Waal actief is, moet de kansen voor hergebruik van agrarische bedrijfsgebouwen vergroten. Via bijeenkomsten, symposia en de speciale internetsite www.ruimtebijdeboer.nl wordt hergebruik gestimuleerd. Op de site kunnen boeren stallen, schuren en bedrijfsruimten te huur aanbieden. Anderzijds kunnen ondernemers die op zoek zijn naar een kleinschalige bedrijfsruimte op het platteland, er een zoekopdracht geven. 

Klik hier om de film te bekijken

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met projectleider Radboud Vorage, 088-888 66 77.